Historia Pałacu

Historia pałacu rozpoczyna się w 1852 roku, kiedy 35-letnia hrabina Michalina Rzyszczewska z rodu Radziwiłłów kupuje majątek Żółwin wraz z okolicznymi dobrami Kopana i Grudów. Jej ojciec, książę Michał Gedeon Radziwiłł, był właścicielem m.in. słynnych rezydencji w Nieborowie i Arkadii — jednych z najbardziej wyrafinowanych założeń rezydencjonalno-parkowych Królestwa Polskiego.

Rok później, po powrocie z podróży do Wenecji, Michalina zleca budowę nowej siedziby. Projekt opracowuje architekt Józef Bobiński, a prace rozpoczynają się około czerwca 1853 roku. Podczas uroczystości wmurowania kamienia węgielnego do fundamentów trafia symboliczna «kapsuła czasu» — pamiątkowe przedmioty i gazety z epoki, przygotowane «dla potomnych».

Nowy dwór — w rzeczywistości okazały, parterowy pałac z kondygnacją podziemną — otrzymuje klasycystyczną formę: frontową elewację z portykiem toskańskim, taras i ryzalit od strony ogrodu oraz rytm okien, który do dziś zdradza kompozycyjną dyscyplinę projektu. Budynek wyrasta pośrodku krajobrazowego parku z alejami, stawami i figurą Matki Boskiej ustawioną w południowej części założenia w latach 60. XIX wieku.

Po Marylskim właścicielami zostaje na pewien czas rodzina Zielińskich, a następnie — od 1877 roku — rodzina Szellerów, przedsiębiorców prowadzących browar w Warszawie. To właśnie Szellerom zawdzięczamy dzisiejszy układ parku: sieć alejek, kompozycję zieleni, stawy oraz świadomie projektowany krajobraz okalający dwór.

Park wokół rezydencji opisywany jest jako liczący około siedmiu hektarów, z wieloma ponadstuletnimi drzewami, nadającymi rezydencji charakterystyczny charakter «wiejskiej posiadłości».

Na początku II wojny światowej pałac staje się schronieniem dla Polaków wypędzonych z Kresów Wschodnich oraz Żydów ukrywających się przed okupantem. Dzieci Natansonów angażują się w działalność konspiracyjną — biorą udział w akcjach Armii Krajowej, jedna z córek pełni funkcję sanitariuszki i łączniczki w czasie Powstania Warszawskiego.

W 1940 roku Michał Natanson sprzedaje pałac wraz z parkiem Henrykowi Witaczkowi, wybitnemu przedsiębiorcy, który wraz z siostrą Stanisławą rozwija w Polsce jedwabnictwo. Rodzeństwo zakłada w Milanówku Centralną Doświadczalną Stację Jedwabniczą, a w Żółwinie tworzy plantację morwy i prowadzi doświadczenia nad uprawą morwy i hodowlą jedwabników. Dzięki ich pracy okolica staje się jednym z kluczowych ośrodków jedwabniczych w kraju.

We wspomnieniach rodziny Witaczków Żółwin jawi się jako dom, w którym chronią się uchodźcy z Poznańskiego, Kresów i — po Powstaniu Warszawskim — zrujnowanej stolicy. W różnych okresach przebywają tu osoby zaangażowane w konspirację, ludzie świata kultury oraz osoby pochodzenia żydowskiego.

W 2005 roku dwór w Żółwinie kupuje rodzina Prokopowicz — Zbigniew Prokopowicz i Sylvie Marie Louise Cambou-Prokopowicz — i rozpoczyna gruntowną rewitalizację historycznego założenia.

Pałac odzyskuje proporcje i detale zgodne z pierwotnym projektem, odświeżony zostaje park z najcenniejszymi fragmentami dawnej kompozycji. Przez pewien czas budynek funkcjonuje jako niewielki hotel, a następnie staje się prywatną rezydencją, której część właściciele decydują się otworzyć na zewnątrz — dla kameralnych wesel, wydarzeń firmowych, sesji zdjęciowych i autorskich wydarzeń dla lokalnej społeczności.